Wpisy z kategoriiNLP
Stosowanie strategii motywacyjnych do poprawy własnego zdrowia
Wielu uczniów NLP stara się zastosować swoje strategie motywacyjne
OD i DO w obszarze ćwiczeń fizycznych i diety. Większość
osób myśli o swoim życiu jako o ciągłym procesie odchudzania, co
jest równoznaczne z motywacją OD. Oczywiście niektórzy osiągną
lepsze wyniki, myśląc o tym jak o kierowaniu się DO zdobycia
dobrej kondycji i zdrowia. Pamiętaj, że każdy kierunek
Wzbogacaj swoje życie wewnętrzne
Współtwórca NLP, Richard Bandler lubi opisywać wewnętrzne
głosy lub dialogi przeciętnego człowieka jako słabe, słabe i jeszcze
raz słabe. Według słów Bandlera „większość osób nie posiada
wewnętrznych głosów zachęty, które pobudzają do pracy. Brak
im chórku”. Następnie wykonuje z trenerami NLP ćwiczenia,
które pozwolą im usłyszeć skutecznie motywującą wewnętrzną
muzykę. Na znak trudności lub wyzwania każe im słyszeć wewnętrzny,
intensywny, głęboki i potężny śmiech1. Takie rzeczy
powodują, że nasze doświadczenie staje się wyraźniejsze, żywsze,
dając nam poczucie podniecenia i oczekiwania na wykonywane
przez nas czynności.
Nie możesz oczekiwać, że życie będzie na zewnątrz przypominać
spektakl, gdy nie jest tak wewnątrz. Gdybyś właśnie zamierzał
wyjść na scenę i przemówić lub przedstawić prezentację,
być może warto, byś słyszał w umyśle świetną grupę rockandrollową
lub orkiestrę symfoniczną grającą jakąś inspirującą
i podniosłą muzykę. Gdy będziesz się zbliżał do podium, muzyka
będzie stawać się coraz głośniejsza i szybsza, dochodząc do crescendo2
w momencie, gdy wejdziesz na mównicę. Odczuwana
przez Ciebie energia i wewnętrzne podekscytowanie automatycznie
udzielą się grupie z powodu obrazów i dźwięków, które
powiększyłeś w umyśle.
W ćwiczeniach 4. i 5. założyliśmy, że masz w swoim życiu coś,
co jest na tyle pociągające, byś chciał wykonać pracę konieczną,
by to osiągnąć. Ale co będzie, jeśli Twoja motywacja ma głównie
1 R. Bandler, Using Your Brain — for a Change, Real People Press,
Moab 1985. Polskie wydanie: Umysł — jak z niego wreszcie skorzystać,
Centrum Kreowania Liderów, brak daty wyd.
2 Crescendo (wym. kreszendo, wł. dosł. = wzrastając; skr. cresc.) —
określenie wykonawcze oznaczające stopniowe wzmacnianie natężenia
dźwięku — przyp. red.
kierunek OD? W takim przypadku, aby to ćwiczenie zadziałało,
trzeba po prostu zastąpić słowa „coś, co jest dla Ciebie pociągające”
na „coś, czego zdecydowanie chciałbyś uniknąć”. Zamiast
powiększać, ożywiać i przybliżać pozytywne konsekwencje,
musisz powiększyć, ożywić i przybliżyć nieprzyjemne następstwa
niewykonania tego zadania. Wiele osób tyle myśli o nieprzyjemnych
skutkach, że zwleka wiele dni, tygodni, miesięcy
czy lat, powoli zwiększając ich intensywność powodującą lęk
i stres. Wiele osób musi doświadczyć zbyt dużo wewnętrznego
bólu, by zmienić się lub zabrać do działania. Istnieje jednak
alternatywa. Pomyśl o tym, czego chcesz uniknąć. Niech to się
zacznie do Ciebie szybko przybliżać, rosnąć, robiąc się coraz
bardziej kolorowe i realne, a wraz z tym niech się pojawią żądania
i złowieszczy śmiech. Jeśli jesteś osobą o motywacji OD,
doświadczenie czegoś takiego zmotywuje Cię do natychmiastowego
podjęcia działań, oszczędzając być może miesiące lub
lata ciągłego stresu. To właśnie w NLP nazywa się wykorzystaniem
istniejącej strategii motywacyjnej. Niektórzy z bardzo
znanych mówców i trenerów motywacyjnych stworzyli wokół tej
metody całe systemy motywacyjne. Jest to jedna metoda, a w NLP
wierzymy, że jedna opcja jest lepsza niż żadna, a im więcej
opcji, tym lepiej.
Korzystanie z kierunku motywacji w planowaniu
Jeśli jesteś menedżerem, Twoim zadaniem jest zrozumienie obu
rodzajów motywacji i zwiększenie zgodnie z tym motywacji swoich
ludzi. Oto model planowania strategicznego, który można
zastosować do grup i zespołów, gdzie występują oba typy motywacji.
Pamiętaj jednak, że te kierunki motywacji są przeciwne.
Dlatego przy braku odpowiedniego pokierowania należy się spodziewać
kłótni osób o różnych motywacjach.
Załóżmy, że chcesz, by Twoja grupa lub zespół sformułowały
cel firmy albo grupy. W trakcie prezentowania zadania szukasz
wzrokiem członków zespołu reagujących pozytywnie na Twój
komunikat. Te osoby z motywacją DO będą prawdopodobnie kiwać
głowami na znak zgody lub zaczną się chętnie włączać do
dyskusji, dodając do głównych możliwości własne przemyślenia.
Prawdopodobnie minie kilka chwil, a członkowie zespołu o motywacji
OD wtrącą swoje „to się nie uda” lub inne podobne
słowa, po czym zaczną kolejno wymieniać wszystkie tego powody.
Koniecznie wysłuchaj ich z szacunkiem, po czym zwrócić uwagę,
że umiejętności rozwiązywania problemów są niezwykle istotne
w późniejszej części procesu, ale w tym momencie są przedwczesne.
Pamiętaj o tym, że według założeń NLP ludzie zawsze dokonują
najlepszego z dostępnych im wyborów i w każdym zachowaniu
kryje się dobra intencja. Obserwując tego członka zespołu,
który zgłosił obiekcje, widzisz realizację tych założeń w praktyce.
Osobista historia tej osoby i jej naturalny kierunek motywacji
powodują, że czuje konieczność wykazania błędu w Twojej
metodzie lub metodach reszty zespołu, nim rzeczy staną się
bardziej nieprzyjemne lub bolesne. Choć jej uwagi możesz odbierać
jak kubeł zimnej wody na rozpalający się przebłysk entuzjazmu,
ona widzi przyszły niekontrolowany pożar, który lepiej
powstrzymać tu i teraz. Ma dobre intencje, podobnie jak reszta
osób, która dorzucała uwagi. Jest członkiem zespołu, tyle że
z kiepskim wyczuciem czasu.
Twoja rola jako menedżera polega na zasugerowaniu grupie
lepszego planu. Po pierwsze, pozwól marzycielom rozwinąć się
w pełni. Niech ci, którzy określają cel, wyobrażą sobie największą
wizję, badając granice możliwości. Wtedy ci, którzy rozwiązują
problemy, będą mieli co rozwiązywać. Możesz nawet zasugerować
rozpoczęcie zebrania od podziału na dwie grupy według
zainteresowań i umiejętności: cele i marzenia z jednej strony
oraz unikanie trudności i rozwiązywanie problemów z drugiej.
Kiedy zespoły umieścisz w dwóch końcach pokoju lub wokół
stołu, niech zespół o motywacji DO zacznie opracowywać cel,
marzenie lub dążenie. Zespołowi z motywacją OD nakaż milczenie
i poproś o uważne wynotowanie wszystkich ujemnych
stron, by nie pominąć żadnego problemu.
Kiedy zmotywowani DO marzyciele ukończą ustalanie celu,
podziękuj im. Oni również dokonali najlepszych z dostępnych
im wyborów z jak najlepszymi intencjami. Następnie dodaj, że
jeśli były jakiekolwiek słabe punkty w nakreślonym celu lub planie,
możecie poczekać na to, by zweryfikował to rynek lub konkurencja,
lub poprosić, by powiedział o tym zespół od rozwiązywania
problemów, dzięki czemu opracujecie naprawdę pewny
i działający w każdych warunkach plan.
Zadaniem zespołu zorientowanego na cel z motywacją DO
jest podjęcie decyzji, w którym kierunku ruszyć, a zespołu problemowego
z motywacją OD — przedyskutowanie sytuacji, które
mogą przeszkodzić w dotarciu do tego celu, czyli zidentyfikowanie
potencjalnych problemów i pomoc w znalezieniu rozwiązań.
Wykorzystując w pracy oba kierunki motywacji, używasz
kolejno odgórnego i oddolnego konstruowania planów. Kiedy personel
zapozna się już z tym wzorcem, komunikacja między obiema
grupami zacznie się opierać na docenianiu obu typów motywacji
i sposobów myślenia. To wydobędzie talenty i potencjał
wszystkich osób w zespole. Dobre firmy i dobrzy menedżerowie
muszą potrafić skutecznie je równoważyć, ponieważ oba typy
są kluczowymi elementami sukcesu. Równie ważna jest kolejność:
najpierw DO, potem OD.
Wpływ kierunku motywacji
Oba typy motywacji mają zalety i wady, umiar oraz skrajne formy.
Na przykład czasami ludzie są tak zmotywowani DO swych
celów, że nawet nie zastanawiają się nad problemami, które
mogą napotkać lub na które powinni być przygotowani. Ten
rodzaj mentalności „przyciskania gazu do dechy” jest wspólną
cechą wielu młodych przedsiębiorców. W rezultacie muszą przejść
twardą szkołę życia, manewrując między wieloma wybojami,
zanim zrozumieją znaczenie unikania trudności, i albo zrobią
to sami, albo wynajmą kogoś, kto zrobi to za nich. Z drugiej
strony, niektórzy mogą być tak bardzo umotywowani w kierunku
OD, że będą zbyt przerażeni, aby czegokolwiek spróbować.
Tak bardzo uwikłają się w problem, który próbują rozwiązać,
że zapomną o celu swych działań.
Prawdopodobnie już zastanawiałeś się nad używanym przez
Ciebie typem motywacji i pewnie masz nadzieję, że jest to motywacja
o kierunku DO. Pamiętaj jednak, że taki sam sukces można
osiągnąć w przypadku obydwu kierunków. Choć motywacja DO
jest zdecydowanie powszechniej doceniana u ludzi odnoszących
sukcesy, mniej popularna motywacja OD może również
pozwolić na nich osiąganie.
Martin Zweig, znany i szanowany prognostyk giełdowy, zarządza
ponad miliardem dolarów w aktywach. Jego książki i biuletyny
giełdowe są znane inwestorom na całym świecie. Dr Zweig,
aby zminimalizować swoje straty, używa motywacji OD. Wytrzymuje
tylko pewną ilość „bólu” na giełdzie, po czym się wycofuje.
Ma swoje ograniczenia i je respektuje, a dzięki temu jest
bardzo bogaty.
Bardzo efektywna strategia dr. Zweiga zwraca uwagę na trzy
sprawy, których każdy, kto używa kierunku motywacji OD, musi
być świadomy. Po pierwsze, gdy ktoś odsuwa się OD czegoś,
robi to z powodu doświadczanego dyskomfortu, a nawet uczucia
strachu lub cierpienia. To silna motywacja DO działania.
Znaczenie motywacji
To, co leży za nami i przed nami, jest niczym w porównaniu z tym,
co leży w nas.
— RALPH WALDO EMERSON
Znaczenie motywacji
ak twierdzi Anthony Robbins (konsultant w zakresie motywacji
i autor bestsellerów), „dwie rzeczy motywują ludzi do osiągnięcia
sukcesu: inspiracja i desperacja”. Po stronie inspiracji
znajduje się dr Edwin Land, wynalazca fotografii natychmiastowej
i założyciel korporacji Polaroid. Jego mała córeczka chciała
oglądać swoje zdjęcie zaraz po jego zrobieniu i zadała ojcu pytanie,
dlaczego wywoływanie zdjęć trwa tak długo. To zainspirowało
Landa do umieszczenia procesu wywoływania bezpośrednio
na kliszy. Podobnie Bill Gates i Paul Allen, założyciele
korporacji Microsoft, zauważyli reklamę komputera osobistego
w piśmie Popular Mechanics i dostrzegli przyszłość komputerów.
Bill nawet zadzwonił do matki, by ją poinformować, że
prawdopodobnie nie będzie do niej dzwonił przez następne pół
roku, ponieważ będzie zajęty pisaniem programu komputerowego,
który kupi IBM. Program ten znany jest nam wszystkim
pod nazwą MS-DOS.
Z drugiej strony, dowodem na to, że desperacja też może
odgrywać rolę motywatora, jest lista nazwisk, na której czele
mógłby znaleźć się Anthony Robbins. Były sprzedawca odkurzaczy
i główny prowadzący seminarium na temat programu zdrowotnego
posmakował sukcesu finansowego, po czym pozwolił
mu się wymknąć. Kiedy, myjąc naczynia w wannie, stwierdził,
że jego życie zostało zamknięte na 37 m2 w mieszkaniu w Venice
Beach w Kalifornii, to nie sukces popchnął go do przodu.
Frustracja wywołana obecną sytuacją spowodowała, że postanowił
coś zmienić i skorzystał z treningu NLP, co wywróciło
jego życie do góry nogami. Innym przykładem działania desperacji
jako motywatora jest nagradzana wieloma nagrodami aktorka
Cher. Po skończeniu czterdziestu lat przejrzała swoje dotychczasowe
osiągnięcia życiowe i, zaniepokojona ich brakiem,
postanowiła zmienić swoją przyszłość. Bez względu na to, czy
chodzi o naukowców, aktorów, sportowców czy biznesmenów,
motywacja w postaci pozytywnej inspiracji lub negatywnej desperacji
stanowi olbrzymią różnicę w życiu wielu ludzi.
Dlaczego więc niektórzy ludzie mają takie kłopoty z mobilizacją?
Wydawałoby się, że sukces, osiągnięcie i spełnienie największych
marzeń jest tak atrakcyjne i tak nieodparcie kuszące,
że z motywacją nie powinno być żadnych problemów. Jednak
dla wielu najgorsze jest rozpoczęcie. Osoby osiągające sukcesy
twierdzą, że do osiągnięcia celu potrzebują motywacji, ale jak ją
definiują? Motywacja to nie jakaś sekretna formuła sprzedawana
tylko najlepszym sportowcom i motywatorom. Jest to raczej
prosta strategia umysłowa, której można się nauczyć samemu;
coś, co może nam towarzyszyć wtedy, gdy jest potrzebne.
W pewnych określonych momentach motywacja jest nam potrzebna.
Różnią się one od chwil, w których nie chcemy być
zmotywowani. Być może nie dla wszystkich ma to sens, ale wystarczy
sobie przypomnieć, że są pewne rzeczy, do których robienia
mamy dużą motywację, a które wcale nie są takim dobrym
pomysłem. Są to na przykład sytuacje, w których chcemy
zjeść więcej czekolady lub trzeci kawałek pizzy, albo chcemy
kupić coś, czego tak naprawdę nie pragniemy lub nie potrzebujemy.
To właśnie wtedy naprawdę potrzebna jest strategia odwlekania
(ang. procrastination strategy). Mówiąc inaczej, strategia
motywacyjna jest potrzebna wtedy, gdy nie chce nam się
czegoś zrobić, ale chcemy, żeby zostało to zrobione. Chcemy
wyników, ale zbyt trudno ekscytować się samym procesem. Jeśli
na przykład myślisz o zrobieniu prania, opłaceniu rachunków
lub wyniesieniu śmieci, najprawdopodobniej nie masz przyjemności
z wykonywania tych czynności, ale chcesz, by zostały wykonane.
Kiedy szef żąda raportu na biurku do południa, a temat
jest tak nudny, że usypia, nie masz wcale chęci, by to zrobić,
ale chcesz, by zostało to wykonane. Kiedy wiemy, że powinniśmy
ćwiczyć, ale kojarzy się nam to z bólem, potem, ciężką harówką
i stratą czasu, chcemy mieć to za sobą. Nie zawsze chcemy
być włączani w proces wykonywania czegoś — chcemy tego, co
otrzymamy po jego skończeniu. Właśnie wtedy przydaje się strategia
motywacji i dokładnie to może nam dać NLP.
Jak działa motywacja?
Istnieje kilka różnych indywidualnych stylów motywowania. Aby
odnaleźć własny, należy przyjrzeć się codziennej rutynie wstawania.
Kiedy rano dzwoni budzik, czy mamroczesz do siebie:
„Och nie, chcę jeszcze trochę pospać” i przestawiasz budzik, by
dzwonił za pięć minut? Kiedy dzwoni ponownie, czy nie słyszysz,
jak Twój wewnętrzny głos mówi: „Czas wstawać”? W Twojej
głowie mogą zacząć pojawiać się obrazy, w których spiesznie
się ubierasz i wychodzisz z domu bez śniadania. Ale łóżko jest
takie ciepłe, kołdra jest w sam raz i myślisz sobie: „Trudno, ubiorę
się w to, co wczoraj. Komu potrzebne jest śniadanie?”. I znów
przestawiasz budzik.
Po kolejnych kilku minutach ponownie dzwoni budzik. Tym
razem Twój wewnętrzny głos krzyczy: „Musisz WSTAĆ, bo się
SPÓŹNISZ i będziesz miał prawdziwe kłopoty!” Teraz Twój
mózg zacznie pokazywać Ci obrazy, jak spóźniasz się do pracy
i tłumaczysz przed szefem. Ale stwierdzasz, że jadąc do pracy,
przydusisz trochę bardziej pedał gazu. I ponownie zasypiasz.
Ale wtedy znów dzwoni budzik, a głos wrzeszczy: „CZAS
WSTAWAĆ. MUSISZ WSTAĆ!!!”. Tym razem pojawią się obrazy
czekających ze zniecierpliwieniem klientów, którzy grożą
wyjściem. W myślach widzisz, jak krzyczy na Ciebie Twój szef,
strasząc wylaniem. A gdy ten obraz w wyobraźni stanie się już
wystarczająco duży, jasny, bliski i głośny, wtedy mówisz: „No,
już dobrze, dobrze. Wstaję”. W końcu zostałeś zmotywowany.
Ruszyłeś się dzięki tworzeniu scenariuszy tego, OD czego wolałbyś
się odsunąć.
Istnieje także drugi rodzaj motywacji. Czy kiedykolwiek obudziłeś
się w kurorcie, w pełni świadom tego, że jesteś na wakacjach?
Otwierając oczy, zacząłeś się zastanawiać, co Ci się uda
dzisiaj zrobić. Przewijające się w głowie wyraziste obrazy wspaniałych
i zachwycających możliwości wyciągnęły Cię z łóżka z siłą
olbrzymiego magnesu. Jedyny kłopot to od czego zacząć. Problem
ze wstawaniem z łóżka w ogóle się nie pojawia!
Podobnie zdarzały Ci się pewnie chwile, gdy budziłeś się rano
do pracy, myśląc o wspaniałych rzeczach, którymi się dzisiaj
zajmiesz. Myślałeś wtedy o tym, jak wykonanie tych zadań przybliży
Cię DO tego, czego naprawdę chcesz, dając Ci większą
przyjemność, uczucie spełnienia, kompetencji i wiary we własne
siły. Widziałeś wtedy siebie wykonującego różne czynności
i przybliżającego się DO czekającej nagrody. Widziałeś, jak ten
dzień łączy się z następnym, prowadząc Cię DO tego, czego
naprawdę pragniesz w życiu.
Odkrywanie kierunku motywacji
W NLP odkryto, że te dwa rodzaje motywacji działają w zupełnie
odmienny sposób w różnych kierunkach i z różnymi rezultatami.
Te dwa kluczowe elementy motywacji są w NLP nazywane
kierunkiem motywacji. Ów kierunek może przybliżać DO
tego, co chcemy osiągnąć, lub oddalać OD tego, czego nie
chcemy. Kierunek motywacji to program umysłowy, który wpływa
na całe nasze życie. Na poziomie biologicznym lub fizycznym
każdy ma wykształcone obie motywacje OD i DO: uciekania
od bólu, dyskomfortu i stresu oraz przybliżania się DO
przyjemności, wygody i stanu odprężenia. Są to zupełnie inne
sposoby motywacji i oba przydają się w różnych sytuacjach. Bo
przecież istnieją niebezpiecznie miejsca, działania wywołujące
cierpienie i negatywne myśli, OD których warto uciec, tak samo
jak istnieją wspaniałe miejsca, służący pomocą i wsparciem
ludzie oraz pozytywne myśli, DO których warto się przybliżyć.
Do pewnego stopnia każdy stosuje oba kierunki, jednak, co
ciekawe, wszyscy skłaniają się do wyspecjalizowania w jednym
z nich bardziej niż w drugim. Stajemy się bardziej zmotywowani
przez obrazy sukcesu, przyjemności i zysku lub wizje niepowodzeń,
bólu i straty.
Badania NLP odkryły, że ludzie mają tendencję do stosowania
tego samego umysłowego programu motywacji do przeróżnych
niepodobnych do siebie sytuacji. Jeśli na przykład nie wstaniesz
rano, póki nie zobaczysz w wyobraźni obrazu swojego
szefa, który grozi wyrzuceniem z pracy, oznacza to, że w tej
sytuacji kierujesz się motywacją OD bólu, uczucia dyskomfortu
i negatywnych konsekwencji. Jest również prawdopodobne,
że obierzesz ten kierunek w wielu innych sytuacjach życiowych.
Na przykład decydujesz się zrobić sobie przerwę, dopiero gdy
zacznie Ci być niewygodnie. Wybierając przyjaciół, możesz koncentrować
się raczej na ludziach, którzy nie będą dla Ciebie
męczący. Prawdopodobnie tak długo nie podejmiesz żadnej decyzji
dotyczącej zmiany pracy, aż nie będziesz już mógł jej
znieść. Odsuwasz się OD tego, czego nie chcesz.
Drugim kierunkiem motywacji jest przybliżanie się DO tego,
czego chcesz: przyjemności, nagród i celów — przykładem jest
osoba, która budzi się rano pełna chęci i nie może się doczekać,
by wyskoczyć z łóżka i zacząć realizować swoje marzenia. Zadaje
sobie takie pytania, jak: „Co mogę dzisiaj ciekawego zrobić?
Jak dzisiejszy dzień przybliży mnie DO tych rzeczy, których
naprawdę pragnę i chcę w moim życiu?”. Ta osoba zastosuje ten
sam rodzaj motywacji, aby zdecydować o zrobieniu sobie przerwy
— na przykład po to, by z kimś porozmawiać lub by się
nagrodzić za ukończenie zadania. Dobierając przyjaciół, wybierze
ludzi, którzy będą ją stymulować. Prawdopodobnie podejmie
decyzję o zmianie pracy, gdy nadarzy się okazja lub lepsza posada.
Porusza się w kierunku DO tego, czego pragnie.
Na pierwszy rzut oka przy porównaniu strategii motywacyjnej
DO i OD DO wydaje się znacznie korzystniejsze. Ludzie
z taką motywacją częściej mówią: „Jest lepszy sposób na życie.
Wystarczy wyobrazić sobie coś, czego się pragnie, i iść do przodu”.
Ale zastanówmy się nad tym. Gdy w pokoju jest zbyt niska
temperatura, robisz coś, żeby to zmienić. Kiedy ktoś zaczyna
Cię karmić półprawdą i insynuacjami, podejmiesz pewne działania.
To są przykłady motywacyjnej strategii OD. Jeśli jesteś
dobrze prosperującym biznesmenem, być może jedną z rzeczy,
które Ci pomogły w osiągnięciu sukcesu, było wspomnienie
biedy w dzieciństwie. Jeśli pamiętanie o tych ciężkich czasach
z przeszłości motywuje Cię do wytężonej pracy, by teraz
osiągnąć lepszą jakość życia, to dokonałeś odpowiedniego i wydajnego
zastosowania motywacji OD.
Zalety motywacji DO są bardziej oczywiste. Ludzie, którzy
kierują się DO celów i nagród, są bardzo cenieni w społeczeństwie.
Gdyby w lokalnej gazecie prześledzić ogłoszenia „potrzebna pomoc”,
okazałoby się, że poszukiwani są zmotywowani wewnętrznie
ludzie, ambitni i myślący przyszłościowo, czyli innymi słowy
osoby, które mają motywację DO. Ten popyt na ludzi zmotywowanych
w kierunku DO powoduje, że wielu ubiegających się
o pracę udaje kogoś, kim nie jest. A to nikomu nie służy. Gdyby
się dokładniej przyjrzeć zaletom obu kierunków motywacji, okazałoby
się, że kierunek DO jest bardziej skierowany na cel, kierunek
OD zaś na zidentyfikowanie i rozwiązywanie problemów.


