Wpisy z kategoriiSekrety psychomanipulacji
Psychika i jej mechanizmy obronne - przeniesienie
Przeniesienie jest techniką podobną do tworzenia objawów jednak człowiek nie kieruje agresji przeciw sobie, lecz przeciw obiektom zastępczym. Obiekt zastępczy ponosi wszelkie skutki odreagowania jednostki. Po odreagowaniu urazu jednostka czuje ulgę i odprężenie. Skutki mechanizmu przeniesienia mogą być szkodliwe społecznie, ponieważ przeniesione treści i tendencje po jakimś czasie powracają jak bumerang do przenoszącego. Kiedy obiektem zastępczym odreagowywanych agresywnych impulsów są osoby słabsze, agresja jest przenoszona w dół do coraz słabszych jednostek. Właściwym kierunkiem odreagowania jest wystąpienie przeciwko bezpośredniemu czynnikowi powodującemu frustrację a nie czynnikowi zastępczemu. Trzeba jednak zachować umiar (zasada akcja-reakcja, czyli: „jeżeli mnie uderzasz z jakąś siłą z taką samą siłą ci oddam”). Mechanizm przenoszenia nie dotyczy jedynie agresywnych zachowań. Przeniesieniu może ulec również potrzeba miłości. W takim wypadku obiektem zastępczym może stać się np. zwierzę. Dopóki w takim przypadku przeniesienie dotyczy potrzeby miłości - nie jest szkodliwe, jednak w momencie, gdy przeniesieniu podlega również potrzeba seksualna, mamy do czynienia z perwersją seksualną (zboczeniem). Potrzeba dążenia do władzy może np. zostać przeniesiona na działalność pedagogiczną, gdzie nauczyciel (osoba pragnąca władzy) może wypróbować na uczniu (obiekcie zastępczym) skuteczność swojej władzy i autorytetu. Najprostszym przykładem mechanizmu przeniesienia jest przeniesienie potrzeby posiadania kolekcji rzadkich wozów (niemożliwej do zrealizowania z powodów materialnych) na kolekcjonowanie modeli tych samochodów.Przykładem zdrowego przeniesienia popędu agresji jest uprawianie jakiegoś sportu o charakterze współzawodnictwa (np.: sztuki walki, koszykówki, itp.). Innym przykładem zdrowego przeniesienia jest aktywne zaangażowanie się w jakąś działalność na rzecz innych ludzi (np. praca w stowarzyszeniu, fundacji, czy partii politycznej dążącej do poprawy warunków życia). W przeniesieniu tego rodzaju kryje się zagrożenie, gdy cele organizacji, w której działamy wywierają negatywny wpływ na otoczenie (np.: dyskryminacja rasowa).
Psychika i jej mechanizmy obronne - identyfikacja
W procesie kształtowania naszego superego (sumienia), człowiek przyswaja normy, które zapewniają mu poczucie bezpieczeństwa i likwidują lęk przed rzeczywistością. Pierwszymi osobami, które „inicjują” ten proces są rodzice (np.: „Nie dotykaj wrzącej wody.”, „Nie rozmawiaj z nieznajomym.”). Rodzice przekazują dziecku normy moralne, a dziecko poprzez identyfikację przejmuje je od nich. W procesie kształtowania superego uczestniczą nie tylko rodzice, ale również inni. Są nimi:
➔krewni (np.: „Słuchaj rodziców, bo oni wiedzą co dla ciebie najlepsze.”);
➔przyjaciele (np.: „Nie powinniście się spotykać.”, „Jak nie pójdziesz z nami na imprezę, to się do ciebie więcej nie odezwę.”);
➔nauczyciele (np.: „Nie rozmawiaj na lekcji.”, „Jeszcze raz to zrobisz a dostaniesz naganę.”);
➔przełożeni („Nie spóźniaj się.”, „Jak nie skończysz na czas, to nie dostaniesz premii.”);
➔autorytety, których chcemy lub musimy słuchać.
Psychika i jej mechanizmy obronne - tworzenie objawów
Mechanizm ten polega na tym, że człowiek kieruje agresję sam przeciw sobie (o ile nie uda mu się skierować jej na otoczenie, w czym skutecznie może mu przeszkadzać superego) i tworzy objawy. Mechanizm ten daje świadomość cierpienia, a cierpienie przyciąga uwagę innych, wzbudzając w nich chęć przyjścia z pomocą. Tworzenie objawów jest odbieraniem sobie życia na raty. Objawy dość szybko przyjmują postać chronicznego schorzenia. Przykładowo, w wyniku frustracji życiem, w którym cierpi się na: brak ruchu, powtarzalność codziennych czynności, tłumienie pragnień seksualnych, ograniczony rozwój indywidualny (przez konformizm), brak możliwości zwiększenia poczucia własnej wartości, godzenie się z zaciśniętymi zębami z niskim statusem społecznym - następuje wyparcie świadomości własnego zniewolenia. Jednostka nie mogąc odreagować na zewnątrz swoich frustracji (najczęściej z powodu wyrzutów sumienia), kieruje agresję na siebie, czego skutkiem jest powstanie objawów zarówno fizycznych jak i psychicznych (które mogą występować razem lub oddzielnie). Do najczęściej spotykanych objawów fizycznych zalicza się:
➔lodowate stopy i dłonie
➔skłonność do obfitego pocenia się
➔arytmia i kłucie serca
➔zawroty głowy
➔za wysokie lub za niskie ciśnienie
➔drżenie rąk
➔nieżyt i owrzodzenie żołądka oraz jelit
➔bóle głowy
➔napięcie mięśniowe w okolicy karku
Psychika i jej mechanizmy obronne - unikanie
Mechanizm unikania polega na uciekaniu od wszystkiego, co wywołuje lęk i może zakończyć się trudną do zaakceptowania porażką. Najprostszą techniką unikania, jest przyjęcie roli widza i obserwowanie z bezpiecznej odległości innych, którzy zmagają się z problemami.Najłatwiej oceniać i krytykować innych, kiedy zajmuje się bezpieczną pozycję obserwatora a nie uczestnika życia. Rola widza umożliwia uniknięcie aktywnej konfrontacji z życiem i jego problemami. Z bezpiecznej odległości, widz może poddawać krytyce to, co się dzieje „poza nim” i napawać się pozornym poczuciem wyższości. Przestrzeganie zasady „nie pchać palca między drzwi” chroni co prawda widza przed frustracjami, ale ma również negatywne skutki. Przykładem jest unikanie wyzwań ze strachu przed możliwością nieporadzenia sobie, ewentualną złą oceną lub niedowartościowaniem. Taki człowiek woli być postrzegany jako leń („Mógłbym to zrobić, ale mi się nie chce.”). Jest to odbieranie sobie szansy na osiągnięcie sukcesu, bo już na starcie pojawia się wątpliwość „A jak sobie nie dam rady?”. Człowiek nawet nie próbuje, usuwa się w cień i obserwuje jak inni zmagają się z problemem, krytykując ich przy tym „Jakbym ja to robił, to bym zrobił to lepiej, ale mi się nie chce.”.We współczesnym społeczeństwie, bardzo ważną rolę odgrywa zjawisko konkurencji. Pogoń za sukcesem wymaga nieustannego przyjmowania na siebie nowych wyzwań, zmagania się z problemami i umiejętności radzenia sobie ze stresem ciągłej rywalizacji. W takiej sytuacji wiele osób nie wytrzymuje presji i wycofuje się do bezpiecznej pozycji obserwatora. Zjawisko unikania zaczyna działać już w okresie dzieciństwa (głównie wśród dzieci wychowywanych w autorytarnym systemie). Dzieci są z natury aktywne, żądne wiedzy i ciekawe świata. Jeżeli system wychowawczy nie uwzględnia indywidualności każdego z nich i narzuca jednolite normy oraz wymagania, dzieci, które nie spełnią tych wymagań, będą narażone na kłopoty i trudności w nauce (nastąpi ucieczka przed osiągnięciami).Człowiek, który stosuje mechanizm unikania, ucieka od otwartego wystąpienia w obronie własnych praw. Jest zadowolony, jeżeli zostawi się go w spokoju i nie zmusza do brania na siebie odpowiedzialności („Niech inni się martwią. Ja chcę mieć święty spokój.”). Mechanizm unikania jest bardzo ważny z punktu widzenia hierarchicznego systemu społecznego, gdyż w systemie takim uległość jest istotną cechą. Taki system potrzebuje ludzi biernych (tzw.: „szarej masy”), którymi można łatwo sterować i którzy nie będą aktywnie protestować przeciw działaniom systemu. Jest jeszcze inny (poza rolą obserwatora) rodzaj unikania, o którym chciałbym wspomnieć. Jest nim ucieczka w inną sferę działania. Kiedy nie udaje się osiągnąć sukcesu w jednej dziedzinie, człowiek stara się osiągnąć sukces w innej. Stąd często mamy do czynienia z sytuacją, w której pracuje się w zupełnie innej branży niż się kształciło.


